Isı Ve Sıcaklıkla İlgili Günlük Hayatta Yanlış Kullanılan Cümleler


Sponsorlu Bağlantılar

Isı Ve Sıcaklık

ISI VE SICAKLIK

Günlük yaşantımızda ısı ve sıcaklık kavramlarını sıkça kullanırız. Isı insan oğlunun en önemli ihtiyaçlarından biridir.

Güneş ışığına bırakılan bir buz parçası yada katı margarin yağı ısı alarak erir. Yanmakta olan ateşin üzerine bırakılan et parçası ısı alarak pişer. Ocakta ısıtılan suyun sıcaklığı artar ve kaynamaya başlar. Isıtma yerine soğutma yapılırsa tersi olaylar olur.

Sponsorlu Bağlantılar

Isı verilen maddelerin şekillerinde de değişiklikler olur. Yazın asfaltlarda kabarma, elektrik kablolarında sarkma, kışın ise büzülmeler olur.Ayrıca ısıtılan bazı maddelerden gazlar çıkarak değişik maddelere dönüşürler.

Bu olaylar, ısının madde üzerinde fiziksel ve kimyasal etkileri olduğunu gösterir. Isıtılan maddelerin, sıcaklığın değişimi, hal değişini, genleşme gibi olaylar fiziksel değişime örnek olarak verilebilir.

ISI VE SICAKLIK

Günlü hayatta bilindiği gibi, ısıtılan maddenin sıcaklığı artar, soğutulan maddelerin ise sıcaklığı azalır. Yani ısı ve sıcaklık birbiriyle ilgili fakat aynı şey değildir.Bu iki kavram birbirine karıştırılmamalıdır.

Hava ısısı 30 C tır. Cümlesi yanlış kullanılan bir cümledir. Doğrusu, “Havanın sıcaklığı 30 C tır” cümlesidir. Isı ile sıcaklık aynı nicelik değildir. Fakat sıcaklığın değişmesi için ısı alış verişinin olması gerekir.

Maddelerin her üç halinde de moleküller hareket ve titreşim halindedir. Dolayısıyla moleküllerin bir hızı yani kinetik enerjisi vardır. Sıcaklık madde moleküllerinin ortalama hızları ile orantılı fiziksel bir büyüklüktür.

Isı ise, moleküllerin kinetik enerjilerinin toplamı ile ilgili bir enerji çeşididir veya maddeye verilen yada maddeden alınan enerji çeşidine ısı enerjisi denir.

Sıcaklık birimi derece, ısı birimi ise kalori yada joule dir.

SICAKLIK OLÇÜMÜ VE TERMOMETRELER

Cisimlerin hangilerini sıcak, hangilerinin soğuk olduğu hakkında dokunma duygumuzla bir fikir edinebiliriz . Fakat dokunma ve hissedebilme duygusu, sıcaklık ölçmek için yanıltıcı olabildiği gibi kesinde değildir.

Şekilde bir elimizi soğuk (5 C) diğer alimizi sıcak (45 C) suya daldırıp bir süre sonra aynı anda iki elimiz sıcak, sol elimiz ise soğuk hisseder.

Bu nedenle sıcaklığı kesin sayılarla ifade etmek için ölçü araçları kullanılır. Bu ölçü araçlarına termometre denir. Isı ve sıcaklık ölçülebilir büyüklükler olduğundan, ısı calorimetre ile sıcaklık ise termometre ile ölçülür.

Sıcaklık T ile sembolize edilir. Günlük hayatta en çok kullanılan termometre celsius termometresidir

Bu termometre 1 atmosferik basınç altında içinde cıva bulunan her iki ucu kapalı ince bir boru suyun dolma noktasını 0, kaynama noktasını 100 ile gösterilerek ve bu aralığın 100 eşit parçaya bölünmesiyle oluşturulmustur.

Yani termometrelerde, suyun donma ve kaynama sıcaklıklarını baz alınarak a, bu sıcaklık aralığı değişik şekilde bölmelendirilerek farklı termometreler yapılmaktadır.

Fahrenheit termometresinde, suyun donma noktası 32 F, kaynama noktası 212 f alınarak bu aralık 180 eşit bölmeye ayrılmıştır.

En düşük sıcaklık – 273 C tır. Bu sıcaklığı 0 gösterilerek oluşturulan Kelvin termometresinde suyun donma noktası 273 K, kaynama noktası 373 K alınarak 100 eşit bölme yapılmıştır.

Termometreler arasındaki ilişki orantı yoluyla bulunabilir.

C-O = F-32 = K-273
100 180 100

Kelvin ile cesius arasında ise,

T(K) = T(C) + 273

eşitliği vardır.

Ayrıca termometreler arasında dönüşüm yapılırken orantı yöntemi de kullanılabilir. Örneğin suyun sıcaklığı 0 C tan 10 C ta çıkarıldığında yani 10 bölme yükseldiğinde fehrenheit termometresınde 18 bölme yükselir ve T(F) = 32 + 18 = 50 F değerini gösterir.

Termometre Çeşitleri

Sıcaklık termometre ile ölçülür. Sıcaklık değişimleri cisimlerin fiziksel özelliklerinde bir takım değişiklikler meydana getirir. Genelde sıcaklığı artan maddeler hacimde büyür (genleşir), sıcaklığı azalan maddeler ise hacimce küçülür. Hacimce büyüme ve küçülme alınan yada veriln ısı ile orantılıdır. Genleşmeleri ve büzülmeleri sıcaklıkla orantılı olan katı, sıvı ve gaz maddeler kullanılarak termometreler yapılmıştır. Bunların dışında, basınç, senk, direnç ve benzeri özellikleri değişikliklerde termometrelerin hızlanmasında kullanılan özellikleridir.

Termometreler, sıvılı, metal ve gazlı termometreler olmak üzere üçe ayrılır.

Sıvılı termometreler ise, cıvalı termometreler ( Laboratuar ve hasta termometresi) ve alkollü termometreler ( duvar termometresi) olarak ikiye ayrılır.

Termometrelerin çalışma prensipleri birbirinden farklıdır. Ancak iyi bir ölçüm için, termometrelerin bölmelendirilmesi ölçülecek sıcaklık için uygun olmalıdır.

Biz burada sadece sıvılı termometreleri inceleyeceğiz. Sıvılı termometreler cıva ve renklendirilmiş alkolden yapılan laboratuar , duvar ve hastane termometreleridir. Cıva ve alkolün genleşmesi ve büzülme sıcaklıkla orantılıdır.

Cıva ve alkolün donma ve sıcaklıkları incelendiğinde, havanın sıcaklığının -42 C olduğu bir günde , bu sıcaklığı cıvalı termometre ile ölçemeyiz. Aynı şekilde deniz seviyesinde kaynamakta olan suyun sıcaklığını alkollü termometre ile ölçemeyiz.

Çünkü deniz seviyesinde su 100 C ta kaynar. Alkolün kaynama noktası 78 C olduğundan yeterli olmaz.

Termometrenin Duyarlığı

Küçük sıcaklık değişimlerinden etkilenen termometrenin duyarlılığı daha fazladır. Bunun için termometrenin haznesinde daha fazla sıvı ve sıcaklıkla daha çok genleşen sıvı olmalıdır . Cıvanın tercih edilmesi bundan dolayıdır. Ayrıca kılcal boru dar olmalı ki genleşen sıvının hareketi rahat gözlenebilsin.

Yer çekim kuvvetinin sıfır olduğu yerde termometre çalışır. Çünkü genleşme yer çekimine
bağlı degildir.

Örnek…1

Aynı ortamda bulunan termometrelerden, fahrenheit termometresi 68 F değerini gösterdiğine göre, celius ve Kelvin termometreleri hangi değerini gösterir?

Çözüm…

Termometreler arasındaki çözüme göre

C = F-32
100 180

C = 68-32
10 18

Celsius ile Kelvin arasındaki dönüşüm eşitliğine göre,

T(K) = T(C) + 273

T(K) = 20 + 273

T(K) = 293 K olur.

Örnek… 2

Bir X termometresinde suyun donma noktası – 10 X, kaynama noktası 150 X seçilerek eşit bölmelerndirme yapılmıştır.
Celsius termometresi hava sıcaklığını 30 C gösterdiğine göre, X termometresi kaç gösterir?

Çözüm…

Orantı yöntemi kullanılarak termometreler arasındaki dönüşüm eşitliği yazılabilir.

C = X+10
100 160

30 = X+10
100 160

X=38 C olur.

Avucunuza hohlayın! Fark ettiyseniz ağzınızdan çıkan hava sıcak. Şimdi de dudaklarınızı birleştirip üfleyin. Sanırım farkı fark etmişsinizdir: Ağzınızdan çıkan hava şimdi daha soğuk. Nedeni ne olabilir?

Hohladığınızda ciğerimizdeki hava ağzınızdan kayda değer bir genleşme olmadan çıkar. Kanımızın sıcaklığında olan bu hava genellikle ortamdaki havadan daha sıcaktır. Ellerimizin bu havayı sıcak olarak hissetmesi de bu yüzdendir.

Isının Ölçülmesi

Isının bir ölçüsü olan sıcaklık, cismin moleküllerinin ortalama kinetik enerjileri ile doğru orantılı bir büyüklüktür. Sıcağı arttırmak için yani moleküllerin hareketlerini hızlandırmak için çimse dışarıdan enerji vermek gerekir.

Cismin sıcaklığını arttırmak için verilen enerji çeşidine ısı enerjisi denir. Isı, kalori yada joule birimiyle ölçülür. 1 kalori (1cal) 1 gram suyun sıcaklığı 1C arttırmak için verilmesi gereken ısı miktarına denir.

Bir maddenin aldığı ısıyı ölçmek için ısı alış verişi yapan maddeler ortamdan yalıtılmalıdır. Bu yalıtımı sağlayan ve ısının ölçülmesinde kullanılan araçlara kalorimetre kabı denir.

Basit bir kalorimetre kabı, iç içe geçmiş iki kaptan oluşur. İçteki kap gümüşle kaplı çelik yada camdan yapılır. İç yüzü parlatılmış dış kabın içine iç kap konur.

Kapların yüzeylerinin parlak olması ışıma yolu ile ısı kaybını önler. İletim yolu ile ısı kaybını önlemek için iki kap arasındaki hava boşaltılır. Kap yalıtkan maddeden yapılmış bir kapak ile kapatılır. Kapak üzerinde iki delik vardır. Termometre ve karıştırıcı bu delikten geçirilerek sıvı içine konur. Karıştırıcı ile sıvı karıştırılır ve ısının, sıvının her tarafına eşit olarak dağılması sağlanır. Termometre sıvının sıcaklığını ölçer.

Şekilde verilen kalorimetre kabında termometrenin ilk sıcaklığı okunur. Karıştırıcı bir süre döndürülürse termometrenin gösterdiği sıcaklık artar. Bu sıcaklık farkından faydalanılarak suyun aldığı ısı miktarı bulunabilir.

Bu olayda karıştırıcıyı döndürmekle harcanılan enerji suya aktarılır. Buda bulunan ısı miktarına yaklaşık olarak eşittir. Kalori metre içindeki suyun miktarı azaltılırsa, aynı süreli döndürme sonunda termometredeki sıcaklık değeri daha büyük olur. İlk ve son sıcaklık arasındaki fark artar. Bu ise ısının madde miktarına bağlı olduğunu gösterir.

>UYARI

Sponsorlu Bağlantılar


Beğendiniz mi? Arkadaşlarınızla da paylaşın!

171
124, 171 points

Tepkin Ne Oldu?

Çok Tatlı Çok Tatlı
0
Çok Tatlı
Sesli Güldüm Sesli Güldüm
0
Sesli Güldüm
Rezil Rezil
0
Rezil
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Yok Artık Yok Artık
0
Yok Artık
Başarılı Başarılı
0
Başarılı

Yorum 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Isı Ve Sıcaklıkla İlgili Günlük Hayatta Yanlış Kullanılan Cümleler

Giriş Yap

Hesabınız yok mu?
Üye Ol

reset password

Geri
Giriş Yap

Üye Ol

Not delilerine katıl!

Geri
Giriş Yap
Tür Seç
Kişilik Testi
Kişilik hakkında gizli kalmış özellikleri ortaya çıkarmaya çalışan sorular listesi.
Bilgi Yarışması
Bilgi seviyesini ölçmeye çalışan sorular listesi.
Anket
Karar verme veya düşünceleri toplamaya yardımcı olan oylama.
Hikaye
Görsellerle desteklenmiş şekilli yazılar.
Liste
Bildiğimiz liste.
Sıralı Liste
Sıralı Liste
Caps
Kendi caps'lerinizi oluşturmak için resim yükleyin.
Video
Youtube, Vimeo yada Vine Videoları